door V.Li – De specialist
Dr. Ward Sam, uroloog in de Clinique St Jean, vertrok op 11 juni voor een humanitaire missie naar Mongolië en bracht een week vol ervaringen door met collega-chirurgen op de urologische afdeling van een regionaal ziekenhuis. Getuigenis … In het kader van een door de Belgische regering gesubsidieerd humanitair programma onder leiding van FSE, een groep die fondsen beheert om onder meer het aanbod en het materiaal voor gezondheidszorg in Mongolië (en in andere landen in Afrika en Amerika) te verbeteren , blikt Dr. Sam Ward, uroloog in de Clinique Saint-Jean in Brussel, terug op deze ervaring in het veld en het ontstaan ervan.
“Deze vereniging, FSE, had contact opgenomen met de kliniek Saint Jean omdat ze een tekort had aan artsen voor Mongolië: oogartsen, urologen, orthopedisten… In oktober zullen trouwens nog andere artsen van Saint-Jean naar Mongolië vertrekken. Toen ik na anderhalve dag reizen in het land aankwam, ging ik naar de urologische afdeling van een ziekenhuis in de regio Khovd, een provincie in het uiterste westen van het land, in de hoofdstad met dezelfde naam. Een stad met ongeveer 80.000 inwoners. Dit ene ziekenhuis verzorgt ook de 300.000 inwoners die uit de steppen van de regio komen. De Mongolen zijn van oorsprong nomaden die nog steeds met hun kuddes (koeien, paarden, geiten) in yurts in de steppen van Mongolië leven.
Een gebrek aan middelen In dit ziekenhuis ontdekte Dr. Ward de CT-scan die drie jaar geleden dankzij de steun van de Belgische regering werd aangekocht. “Het ziekenhuis heeft onlangs ook een ureteroscoop aangeschaft en ik was daar om de vijf chirurgen, waaronder een uroloog, op te leiden in het gebruik van dit apparaat. Chirurgen die dagelijks ook operaties aan de blindedarm, galblaas enz. moeten uitvoeren. “We merken dat de richtlijnen die ze gebruiken niet overeenkomen met de internationale richtlijnen en dat ze een enorm tekort aan middelen hebben. Ik geef maar één voorbeeld: ze hebben een ureteroscoop, maar geen laser.
De patiënt moet dus 1500 km afleggen om een aanvullende behandeling te krijgen…
Ze moeten op termijn een laser aanschaffen, vooral omdat het om een groot aantal patiënten gaat die veel rood vlees en weinig groenten eten, onvoldoende drinken… allemaal risicofactoren voor urinewegstenen.
De taalbarrière Deze opleiding kon plaatsvinden dankzij de aanwezigheid van een vertaalster. Engels is een taal die zij niet beheersen. Gelukkig wordt deze taal langzaamaan steeds meer gebruikt in de medische opleiding in het land: “Vroeger werden artsen opgeleid in het Mongools. Sinds twee à drie jaar worden zij nu in het Engels opgeleid, waardoor zij toegang hebben tot een grote hoeveelheid medische informatie. Dit is essentieel voor hun voortgezette opleiding.” De middelen op het gebied van gezondheidszorg in Mongolië zijn allemaal geconcentreerd in de hoofdstad Ulaanbaatar. “Ik heb het tweede universitair ziekenhuis van het land kunnen bezoeken: ze hebben daar dezelfde echografieapparatuur als in Brussel. …maar in de provincies is het niveau van de zorg helaas niet hetzelfde.
De werkomstandigheden van artsen zijn erg moeilijk. Er is bijvoorbeeld een radiologiekamer met twee echografieapparaten en twee onderzoekstafels zonder gordijn tussen beide tafels. Geen airconditioning, geen stoelen” De internationale situatie maakt hun bevoorrading er ook niet makkelijker op: “Ze liggen tussen Rusland en China in en zijn erg afhankelijk van medische apparatuur en medicijnen. Sinds covid is de Chinese grens gesloten, en nu is er ook nog de oorlog in Oekraïne… Ze hebben dus alleen de luchtbrug om zich te bevoorraden.”
Telegeneeskunde Deze geïsoleerde ligging en het gebrek aan middelen buiten de grote steden weerhouden het land er niet van om aandacht te hebben voor medische moderniteit die hen op termijn zou kunnen helpen: “Het denken over digitale gezondheidszorg vordert daar: ik heb er met name over telegeneeskunde gesproken tijdens een presentatie voor het hele medische personeel. Ze begrepen het belang ervan op middellange termijn, vooral gezien de verspreiding van de patiënten. We mogen niet vergeten dat Mongolië een land is dat 50 keer groter is dan België, met een bevolking van 3 miljoen inwoners. Telegeneeskunde is dus een oplossing om onnodige verplaatsingen te vermijden.” Met deze technologie kunnen ze hun medische middelen toegankelijker maken: “Hierdoor kunnen ze zelfs advies inwinnen bij artsen en specialisten in de hoofdstad of grote steden, zonder dat de patiënt zich hoeft te verplaatsen. Ze gaan de komende jaren op dit gebied investeren. Ten slotte is het feit dat 4G in de steden (en goedkoop) in het land zeer beschikbaar is, een extra troef. Bovendien hebben alle inwoners een smartphone, zelfs in hun yurts.”
Seksuele gezondheid Dr. Ward maakte ook van de gelegenheid gebruik om het belang vanseksuele gezondheid aan te kaarten: “In Mongolië is er maar één faculteit geneeskunde, maar daar komen niet alle thema’s rond seksuele gezondheid aan bod. Het enige wat ze bespreken, is vruchtbaarheid en erectiestoornissen als gevolg van het metabool syndroom. ” De programma’s benadrukken dus niet het belang van toestemming, perinatale kwesties, gender, … “Ik heb de kans gehad om de verantwoordelijke van de faculteit geneeskunde te ontmoeten die het curriculum bepaalt. Hij is zeer geïnteresseerd in het ontwikkelen van een programma over seksuele gezondheid, maar ook in het gebruik van preventie- en voorlichtingsinstrumenten, met name digitale. Ze zijn des te meer geïnteresseerd omdat ze momenteel op bevolkingsniveau werken aan een bewustmakingscampagne om het aantal ongewenste zwangerschappen bij tieners te verminderen…” Deze ervaring was in ieder geval zeer verrijkend voor Dr. Sam Ward: “Ik raad andere artsen aan om, als ze de kans krijgen, dit soort ervaringen op te doen. FSE is altijd op zoek naar vrijwillige artsen voor missies in verschillende landen, waardoor je een andere kijk krijgt op het werk van collega’s en je kennis op een nuttige manier kunt doorgeven.”